Alternative Content

    

Wśród poprzedników Żydowskiego Instytutu Historycznego można wymienić powstały w Wilnie w 1925 r. Żydowski Instytut Naukowy (JiWO), który w 1929 r. powołał w Warszawie swoją Komisję Historyczną. Współtwórcą Komisji był Emanuel Ringelblum. Losy Archiwum, które wspólnie z grupą zaufanych ludzi utworzył w getcie warszawskim, są nierozerwalnie związane z naszym budynkiem. Niektórzy spośród członków przedwojennej Komisji utworzyli w końcu 1944 r. Centralną Żydowską Komisję Historyczną, z której wkrótce wyrósł ŻIH.

Tradycja daje nam oparcie i pomaga w prowadzonych tutaj pracach.

1928
otwarcie Instytutu Nauk Judaistycznych (bez stałej siedziby)
1936
zakończenie budowy gmachu Głównej Biblioteki Judaistycznej i Instytutu Nauk Judaistycznych (obecnej siedziby ŻIH)
październik 1939
zamknięcie Biblioteki, wywiezienie zbiorów przez Niemców
16 listopada 1940
ostateczne zamknięcie getta warszawskiego, w którego obrębie znalazł się gmach Biblioteki
1940−1942
gmach Biblioteki miejscem zarówno oficjalnej jak i konspiracyjnej działalności w obrębie getta (Żydowska Samopomoc Społeczna oraz "Oneg Szabat" pod kierownictwem Emanuela Ringelbluma)
wiosna 1942
wyłączony z getta gmach staje się obozem przejściowym dla Żydów niemieckich deportowanych do obozów zagłady
16 maja 1943
wysadzenie przez Niemców w powietrze Wielkiej Synagogi na Tłomackiem; próba zniszczenia gmachu Biblioteki
listopad 1944
początek działalności Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej w Lublinie: spisywanie relacji ocalałych z Zagłady
19 września 1946
odnalezienie w ruinach getta pierwszej części Archiwum Ringelbluma
maj 1947
przekazanie odremontowanego gmachu na użytek Żydowskiego Instytutu Historycznego, przejmującego zbiory i zadania Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej

1948
ukazuje się pierwszy numer "Bletter far Geszichte"
1 grudnia 1950
odnalezienie drugiej części Archiwum Ringelbluma
1950
pierwszy numer "Biuletynu Żydowskiego Instytutu Historycznego"
1956−1969
emigracja z Polski wielu wybitnych uczonych związanych z Instytutem
1979
utworzenie Działu Dokumentacji Odznaczeń Yad Vashem w ŻIHu
1991
utworzenie Działu Dokumentacji Zabytków
1992
pierwsze przedsięwzięcia edukacyjne, ożywienie działalności wydawniczej
2000

uroczystość ponownego otwarcia gmachu ŻIH po kilkuletnim remoncie.

Modernizację budynku, ratowanie i zabezpieczanie zbiorów umożliwiła hojność sponsorów, instytucji rządowych, fundacji i osób prywatnych, przede wszystkim:
  • Conference for Jewish Material Claims against Germany (Nowy Jork)
  • Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
  • Muzeum Holokaustu (Waszyngton)
  • Fundacja Hermana Niermanna (Dusseldorf)
  • Fundacja Nauki Polskiej
  • Fundacja Ronalda S. Laudera
  • prof. Susanne Eichler-Miller (Bonn)
  • Jack Burton Weissman (Nowy Jork)
  • American Society for Jewish Heritage in Poland.

lata trzydzieste XX w.
W samej tylko Warszawie zarejestrowano ok. 250 organizacji i instytucji żydowskich, w Polsce działają setki szkół, bibliotek, związków zawodowych, ukazuje się ponad 130 tytułów gazet i czasopism, wystawia 15 teatrów
sierpień 1939
wg spisu powszechnego w Polsce mieszka ponad 3 miliony Żydów (ok. 10% ogółu ludności), z tego ok. 400 tysięcy w Warszawie
1 września 1939
atak Niemiec na Polskę; początek II wojny światowej
22 czerwca 1941
atak Niemiec na ZSRR; Einsatzgruppen rozpoczynają masowe mordy Żydów
1941
utworzenie w Chełmnie nad Nerem pierwszego niemieckiego obozu zagłady

20 stycznia 1942
przyjęcie przez władze Rzeszy planu "ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej", urzeczywistnianego w powstających kolejno obozach zagłady

lipiec−wrzesień 1942
akcja likwidacyjna w getcie warszawskim: wywiezienie ok. 300 tysięcy mieszkańców getta do obozu zagłady w Treblince
19 kwietnia − 16 maja 1943
powstanie w getcie warszawskim i ostateczna likwidacja getta

4 listopada 1944
PKWN powołuje do życia Centralny Komitet Żydów w Polsce
1944−1949
okres względnego pluralizmu politycznego i kulturalnego społeczności żydowskiej
17 stycznia 1945
wyzwolenie Warszawy spod okupacji niemieckiej przez wojska sowieckie
4 lipca 1946
pogrom kielecki: w jego następstwie nastąpił przyspieszony exodus z Polski ok. 120 tysięcy ocalałych Żydów
1949−1950
ograniczanie działalności organizacji żydowskich, likwidacja partii politycznych; kolejna fala emigracji
1956
koniec okresu stalinowskiego w Polsce; ujawnienie nastrojów antysemickich w społeczeństwie powoduje kolejną falę emigracji Żydów (ponad 20 tysięcy)
1967
Wojna Sześciodniowa i potępienie Izraela przez państwa komunistyczne; zerwanie stosunków dyplomatycznych
marzec 1968
antyreżimowe wystąpienia studentów zostają - w ramach rozgrywek o władzę w łonie PZPR - wykorzystane jako pretekst antysemickiej nagonki; w jej wyniku opuszcza Polskę ostatnia większa, kilkunastotysięczna grupa Żydów
lata siedemdziesiąte
początki nielegalnej opozycji demokratycznej, podejmującej w swoich publikacjach m.in. tematykę żydowską w celu eliminowania z historii "białych plam"; w następnych dziesięcioleciach nastąpi boom wydawniczy książek i artykułów poświęconych tej problematyce
1980−1981
masowy ruch społeczny wokół NSZZ "Solidarność" - początek przemian ustrojowych zakończonych pełną demokratyzacją Polski w 1989
1984
nawiązanie kontaktów naukowych z izraelskimi badaczami i uczelniami
1986
na Uniwersytecie Jagiellońskim powstaje międzywydziałowy Zakład Historii i Kultury Żydów w Polsce, przekształcony w 2000 roku w Katedrę Judaistyki

1989
mianowanie naczelnego rabina Polski (stanowisko nieobsadzone od 1961)
1990
na Uniwersytecie Warszawskim otwarte zostaje Centrum Badania i Nauczania Dziejów i Kultury Żydów w Polsce im. Mordechaja Anielewicza

27 lutego 1990
nawiązanie stosunków dyplomatycznych z Izraelem
1991
powołanie Rady d/s Stosunków Polsko-Żydowskich przy Prezydencie RP
1992
zarejestrowanie Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich z oddziałami terenowymi
1993
we Wrocławiu powstaje Centrum Badania Kultury i Języków Żydów Polskich przekształcone w roku 2003 w studium Kultury i Języków Żydowskich.

1997
uchwalenie przez Sejm ustawy przyznającej prawną autonomię Związkowi Gmin Wyznaniowych Żydowskich oraz określającej możliwości odzyskiwania przezeń mienia przedwojennych gmin żydowskich
2000
na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie powstaje Zakład Historii i Kultury Żydów

2002
powstaje Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, której celem jest wykorzystanie części środków pochodzących z restytucji mienia dawnych Gmin Żydowskich na ochronę zabytków kultury materialnej Żydów polskich oraz cmentarzy żydowskich

2003
powstanie w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN interdyscyplinarnego Centrum Badań nad Zagładą

Mojżesz Schorr (1874-1941)
Majer Samuel Bałaban (1877-1943)
Icchak (Ignacy) Schiper (1884-1943)
Menachem (Edmund) Stein (1893-1942)
Abraham Weiss (1895-1970)
Emanuel Ringelblum (1900-1944)
Bernard Mark (1908-1966)
Artur Eisenbach (1906-1992)
Realizacja strony byla możliwa dzięki The Taube Foundation for Jewish Life and Culture
Prawa autorskie   Żydowski Instytut Historyczny ©  2008   Ochrona danych